Berillium
Berillium (Be) is 'n ligte, stywe metaal. As legeringsbyvoeging van ongeveer 2 % maak dit koper so hard soos staal en bly tog goed geleidend. Let op: berillium en sy verbindings is giftig en kankerverwekkend — stof en rook mag nie ingeasem word nie.
Wat is berillium
Berillium (Be) is 'n ligte metaal — styf, sterk en baie lig. Suiwer berillium kry jy skaars in die werkswinkel, maar as legeringselement is dit belangrik: Al sowat 2 % berillium in koper gee 'n legering wat in sterkte en hardheid met staal kan meeding en tog elektries goed gelei.
Hoekom berilliumkoper so besonders is
Berilliumkoper (CuBe) kan uitgehard word soos staal: Na die oplosgloeiing en afskrik is dit sag en goed vormbaar, na die veroudering bereik dit sy volle hardheid. Daarom sit dit in vere, steekkontakte, vonkvrye gereedskap en vorminsette, waar dit op hoë sterkte plus geleidingsvermoë aankom.
Die gevaar by die bewerking
Berillium is nie die probleem nie, solank die onderdeel koud bly. Gevaarlik word dit wanneer berilliumhoudende stof of rook ontstaan — by die slyp, sweis, soldeer of poleer. Die fyn stof kom in die longe en kan 'n berilliose veroorsaak, 'n chroniese longsiekte. Berillium en sy verbindings geld as kankerverwekkend.
Werkswinkelreëls
• Berilliumhoudende materiale slegs met afsuiging en geskikte asemhalingsbeskerming bewerk.
• Stof nat opneem of met industriestofsuier (Klas H), nooit met druklug opwaai nie.
• Werkklere apart was, hande voor eet deeglik skoonmaak.
• Vir werkplekgrenswaardes en beskermende maatreëls geld die TRGS 900 en die Gevaarlike Stowwe-verordening (GefStoffV) — in twyfel na die veiligheidskundige wend.