Deoksidasie
Deoksidasie bind opgeloste suurstof in die metaalsmelt aan sterk suurstofaffiene elemente soos silikon, mangaan of aluminium. Hierdie oksiede styg op en word as slak afgeskei. Sonder deoksidasie ontstaan porieë en bros insluitsels in die sweisnaad.
Fisies-chemiese werkingsmeganisme
In vloeibare staal is suurstof atomies opgelos. Tydens stolling daal die oplosbaarheid vir suurstof skielik. Die suurstof wil as gas ontsnap of verbind met yster tot ysteroksied. Beide beskadig die sweisnaad. By deoksidasie voeg 'n mens elemente met hoër suurstofaffiniteit by, soos silikon, mangaan of aluminium. Hierdie elemente bind die suurstof onmiddellik as vaste of vloeibare oksiede. Die oksiede styg op as gevolg van laer digtheid en word as slak afgeskep. So bly daar byna geen vrye suurstof in die staal oor nie.
Metallurgiese relevansie & risiko's by sweiswerk
Sonder voldoende deoksidasie vorm gasblase tydens stolling. Hierdie porieë verswak die naad en kan tot lekkasies lei. Terselfdertyd ontstaan harde, bros oksiedinsluitsels wat as kerwe optree en die taaiheid verlaag. By dinamiese belasting breek sulke nate vroeg. Te veel deoksidasmiddel is ook skadelik: Die oormaat silikon of mangaan verskuif die struktuur na hoër hardheid en kan warmskuurskeure bevorder.
Werkswinkelpraktyk & handelingsinstruksies
Praktisyns kies die bykomstige materiaal volgens die basismateriaal en die oppervlak. Vir ongelegeerde staal neem 'n mens draad of staafelektrode met voldoende mangaan en silikon (bv. G3Si1 met 1,5 % Mn en 0,8 % Si). By geroeste of skilferige plate verhoog 'n mens die deoksidasie-aandeel of maak die naadflank vooraf meganies skoon. Die slak moet na elke laagwisseling volledig verwyder word, sodat geen oksiede ingesluit word nie.