Toepassingsgebied
Die toepassingsgebied van 'n sweisinstruksie bepaal presies vir watter materiale, plaatdiktes en sweisposisies dit geldig is. Dit beskerm teen onbehoorlike gebruik: Buite hierdie gebied verander die afkoelspoed en struktuur – krake en hardheidsbreuke dreig. Slegs binne die toepassingsgebied mag sonder hertoetsing gesweis word.
Fisies-chemiese werkingsmeganisme
Dik plate gelei hitte vinnig weg. Die afkoeltyd (t8/5) word korter. In die struktuur ontstaan harde martensiet. Die naat word bros. Dun plate koel stadiger af. Die korrel vergrowwe. Die taaiheid daal. Die sweisposisie verander die hitte-afvoer: By vertikale sweis vloei die hitte anders weg as in die bakposisie. Die materiaal beheer deur die koolstofekwivalent hoe sterk dit verhard. Slegs as die materiaal, dikte en posisie soortgelyk aan die getoetste monster is, bly die struktuur dieselfde.
Metallurgiese relevansie & risiko's by sweis
Word die toepassingsgebied oorskry – byvoorbeeld dikker plaat as getoets – koel die naat vinniger af. Gevolg: martensietvorming, hoë hardheid, koue krake. 'n Ander materiaal met hoër koolstofekwivalent verhard reeds by normale afkoeling. Verkeerde sweisposisie lei tot ongelyke hitte-afvoer, porieë of bindfoute. Al hierdie foute bedreig die dravermoë van die sweisverbinding.
Werkswinkelpraktyk & hanteringsinstruksies
Die sweiser kontroleer voor werkbegin die WPS (Welding Procedure Specification = sweisinstruksie). Daar staan die toepassingsgebied: toelaatbare materiaalgroepe, plaatdiktegebied, sweisposisies. Voorbeeld: 'n 10-mm-plaat is getoets. Volgens die norm kan die diktegebied vir stompnate 5–20 mm wees (faktor 0,5 tot 2,0). Vir hoeknale geld dikwels 3–20 mm. Lê die komponent buite dit, is 'n nuwe proseduretoets nodig. Sweis nooit buite die toepassingsgebied nie – selfs al wyk die komponent net effens af.