Primêre sementiet-afskeiding
Primêre sementiet-afskeiding is die direkte ontstaan van ysterkarbied in die smelt by te hoë koolstofgehaltes. Dit lei tot bros primêre kristalle in die struktuur, wat 'n swak taaiheid en 'n hoë vatbaarheid vir skeur veroorsaak.
Fisies-chemiese werkingsmeganisme
By oor-kritiese koolstofgehaltes in die smelt reageer die yster-oksigeen-gebonde yster met vrye koolstof en vorm ysterkarbied (Fe3C). Hierdie proses vind direk in die vloeibare fase plaas, sonder dat 'n tussenfase soos austeniet ontstaan. Die vinnige afskeiding van ysterkarbied lei tot bros primêre kristalle in die struktuur.
Metallurgiese relevansie en risiko's tydens sweiswerk
Die primêre sementiet-afskeiding kan lei tot 'n sterk grofkorreligheid en die ontstaan van bros, skeurgevoelige fases soos martensiet. Dit verhoog die vatbaarheid vir skeurvorming en verminder die taaiheid van die sweisnaad. Verder kan dit lei tot 'n swak verspreiding van meganiese eienskappe in die struktuur, wat veral krities is by hoogs belaste komponente.
Werkspraktyk en handleidings
Om die primêre sementiet-afskeiding te voorkom of te verminder, moet die volgende maatrëels getref word:
• Verminder die koolstofgehalte van die legering deur 'n noukeurige keuse van die sweismateriaal en byvoegings.
• Gebruik 'n gekontroleerde afkoeltegniek (bv. Post-Weld Heat Treatment, PWHT) ná die sweiswerk om die vorming van ysterkarbied te voorkom of te beperk.
• Verseker dat die smelt goed beskerm word teen suurstof en ander gasse wat tot deoksidasie kan bydra.