Vanadium (V)
Vanadium vorm baie stabiele karbiede en nitriede in staal. Hierdie fyn deeltjies blokkeer korrelgroei by hoë temperature en hou die struktuur fynkorrelig. Daardeur styg sterkte en taaiheid, maar te veel vanadium maak die staal hard en kraakgevoelig.
Vanadium is 'n belangrike legeringselement in fynkorrelstaal. Dit vorm fyn karbiede en nitride wat korrelgroei rem en die sterkte verhoog sonder om taaiheid te benadeel. Dit is goed vir sweis, want die hitte-beïnvloedde sone word nie so vinnig grofkorrelig nie.
Maar oppas: te veel vanadium maak die materiaal harder en koueskeur-gevoeliger. Veral by meerlag-sweis of by spanningsverligtingsgloeiing kan daar uitskeidings voorkom wat die struktuur bros maak. Dan skeur die hitte-beïnvloedde sone weg.
Kyk dus altyd in die materiaalsertifikaat hoeveel vanadium daar in is. Pas die byvoegmateriaal by die basismateriaal aan en kontroleer die hitte-inbring. As jy gloei, vermy die kritieke temperatuurgebied waar die karbiede uitgeskei word. Na die sweis kan jy die hardheid toets – as dit te hoog is, is daar fout met jou parameters.