Niet-vernietigende toetsing
Niet-vernietigende toetsing (NDT) gebruik fisiese effekte soos ultraklank, X-strale of magneetvelde om foute in die komponent te vind sonder om dit te beskadig. Dit wys onmiddellik krake, pore en bindingsfoute in die sweisnaat. So bly die komponent bruikbaar en die toets is herhaalbaar.
Fisies-chemiese werkingsmeganisme
Die toets gebruik verskillende fisiese beginsels. Ultrasonies stuur klankgolwe in die materiaal in. By foute word die golwe weerkaats en as eggo sigbaar. Röntgen- of gammastrale dring die komponent deur. 'n Film of detektor wys digtheidsverskille as skaduwees. Magnetiese poeiertoets gebruik 'n magneetveld. Krake op die oppervlak versteur die veld en trek fyn ysterdeeltjies aan. Indringingstoets gebruik kapillariteit: kleur dring in oop krake in en word ná skoonmaak sigbaar.
Metallurgiese relevansie & risiko's tydens sweiswerk
Sweisnaden kan innerlike foute soos porieë, slakinsluitsels, bindfoute of krake bevat. Oppervlakfoute soos krake of kerwe werk as 'n kerf en lei tot spanningskonsentrasie. Innerlike foute verminder die draende deursnit. Word 'n fout nie raakgesien nie, kan die komponent tydens bedryf skielik faal. Veral gevaarlik is waterstofgeïnduseerde koue krake en warm krake, wat dikwels eers ná ure opduik.
Werkswinkelpraktyk & handelingsinstruksies
Kies die toetsmetode volgens materiaal en foutligging. Vir ferromagnetiese staal is magnetiese poeiertoets geskik vir oppervlakkrake. Vir nie-magnetiese materiale (aluminium, vlekvrye staal) gebruik indringingstoets. Vir innerlike foute in dikker plate vanaf ongeveer 6 mm gebruik ultrasonies of röntgen. Toets eers ná volledige afkoeling, sodat spanningskrake sigbaar is. Hou die toetsarea skoon en vry van skub, slak en olie. Neem die voorgeskrewe toelaatbaarheidsgrense uit die norm in ag (bv. ISO 5817). Dokumenteer elke bevinding met ligging en grootte.