Gloeiing & Normalisering — Materiaalkunde

Naas die is daar die sagte hittebehandelinge wat die staal sagter, fyner van korrel of spanningvryer maak. Vir sweisers is hulle dikwels belangriker as die — want hulle kom ná die naat aan die beurt.

is die oorkoepelende term vir verhitting + stadige afkoeling. Afhangend van temperatuur en doel onderskei 'n mens verskeie soorte:

(650–720 °C) maak hoëkoolstof- en gelegeerde staal goed bewerkbaar. Die bal saam tot ronde korrels, die struktuur word sag. Dit het jy veral nodig by , voordat jy dit meganies bewerk.

(550–700 °C) maak koudvervormde metaal weer sag. Ná sterk wals of buig is die struktuur gespanne en verhard (); die vorm nuwe, spanningvrye korrels.

(bo 900 °C, dan in stil lug afkoel) is die "herstart" van die struktuur: Die staal word heeltemal austenitiseer en vorm by afkoeling 'n fyn, egalige korrel. Die resultaat is 'n homogene, goed sweisbare toestand — daarom word onderdele ná smee of giet normaliseer.

(550–650 °C) is die belangrikste nabehandeling ná . By ontstaan : Die afkoelende naat wil krimp, maar word deur die koue vasgehou. Hierdie trekspanninge kan saam met waterstof tot lei. By laat 'n mens die staal by hoë temperatuur stadig "kruip" — die spanninge bou af sonder dat die struktuur veel verander.

Hoekom is dit vir jou belangrik? Ná die van dik, sterk ingespanne onderdele is hierdie spanninge werklik en gevaarlik. Die verlaag die skeurgevaar, verbeter die maatvastheid en — by sekere staalsoorte — die . Die haakplek: Dit neem ure, het 'n oond nodig en is by groot onderdele dikwels nie moontlik nie. Dan help net goeie sweisvolgorde en tussengloeiing.

'n Woord oor temperatuur: Alle gloeibehandelinge lê onder die omvormingstemperatuur (behalwe ) — hulle verander dus nie die struktuur nie, net die spanning- en korreltoestand. Presies daarom is hulle so goed beheerbaar.