Κραματικά στοιχεία & η δράση τους
Τι πραγματικά κάνουν το , το , το μαγγάνιο, το & Σία στο ατσάλι
AI generated Το ατσάλι είναι σίδερο συν στοχευμένα πρόσθετα — και κάθε κραματικό στοιχείο έχει ξεκάθαρη δουλειά. Ο κάνει βαφόμενο, το κάνει ανοξείδωτο, το κάνει συνεκτικό, το μαγγάνιο δεσμεύει θείο, το προστατεύει από διάβρωση βελονισμού. Όποιος ξέρει τη δράση των στοιχείων, διαβάζει κάθε χαρακτηρισμό υλικού σαν ανοιχτό βιβλίο.
Το καθαρό σίδερο είναι μαλακό και σχεδόν άχρηστο. Μόνο τα κραματικά στοιχεία το κάνουν το ατσάλι που ξέρεις — το καθένα με τη δική του δουλειά. Αν ξέρεις τα πιο σημαντικά, μπορείς να διαβάσεις από τον αριθμό υλικού πώς συμπεριφέρεται ένα ατσάλι στο .
(C) είναι το πιο σημαντικό στοιχείο απ' όλα. Ακόμα και 0,1 % αλλάζει τα πάντα: ο κάνει το ατσάλι πιο σκληρό και βαφόμενο, αλλά μειώνει τη συγκολλησιμότητα. Κάθε δέκατο τοις εκατό πάνω από 0,2 % αυξάνει αισθητά την τάση για στη . Γι' αυτό η περιεκτικότητα σε C είναι η πρώτη ματιά σε κάθε φύλλο δεδομένων.
(Mn) είναι το εργαλείο της χαλυβουργίας. Δεσμεύει το θείο σε θειούχο μαγγάνιο αντί για εύθραυστο θειούχο σίδηρο, αποξειδώνει το τήγμα και αυξάνει την αντοχή και τη βαφιμότητα. Σχεδόν κάθε ατσάλι περιέχει 0,5–1,5 % μαγγάνιο.
(Si) είναι κυρίως αποξειδωτικό — πιάνει το οξυγόνο από το τήγμα. Επιπλέον αυξάνει την αντοχή. Στα σύρματα συγκόλλησης μπαίνει ακριβώς γι' αυτό: ηρεμεί το λουτρό συγκόλλησης.
(Cr) κάνει το ατσάλι ανοξείδωτο. Από περίπου 10,5 % σχηματίζεται στην επιφάνεια ένα πυκνό, αυτοθεραπευόμενο από οξείδιο του χρωμίου — αυτό είναι όλο το μυστικό των ανοξείδωτων χαλύβων. Το αυξάνει επίσης τη βαφιμότητα και την αντοχή σε υψηλές θερμοκρασίες.
(Ni) είναι ο φορέας και αυστενίτη. Σταθεροποιεί τη δομή ακόμα και σε θερμοκρασία δωματίου (γι' αυτό τα ανοξείδωτα είναι μη μαγνητικά), βελτιώνει τη — ειδικά σε χαμηλές θερμοκρασίες — και μειώνει τη θερμοκρασία μετασχηματισμού.
(Mo) αυξάνει την αντοχή σε υψηλές θερμοκρασίες (αντοχή σε ερπυσμό) και — καθοριστικά — την αντοχή στη σε μέσα που περιέχουν χλωρίδια. Γι' αυτό υπάρχει σε κάθε ανοξείδωτο 316, αλλά όχι στο 304.
Μετά έρχονται οι ειδικοί: , νιόβιο και τιτάνιο ως λεπταίνουν τον κόκκο και δεσμεύουν /άζωτο σε λεπτά κατακρημνίσματα (γι' αυτό οι χάλυβες λεπτόκοκκοι και οι σταθεροποιημένοι ανοξείδωτοι). για αντοχή σε υψηλές θερμοκρασίες και ταχυχάλυβες. Θείο και φώσφορος αντίθετα είναι ανεπιθύμητοι σύντροφοι — κάνουν εύθραυστο και ευνοούν .
Θυμήσου τον βασικό κανόνα: και τα στοιχεία που επηρεάζουν τη σκληρότητα ρυθμίζουν τη συγκολλησιμότητα, το // ρυθμίζουν τη και τη δομή. Το συνοψίζει την πρώτη ομάδα σε έναν αριθμό.