Θερμοάντοχοι χάλυβες & χάλυβες δοχείων πίεσης
16Mo3, 13CrMo4-5 και P91: υλικά για θερμότητα και πίεση
AI generated Οι θερμοάντοχοι χάλυβες διατηρούν την αντοχή τους σε θερμοκρασίες άνω των 400 °C, ενώ οι χάλυβες δοχείων πίεσης πρέπει να παραμένουν στεγανοί και όλκιμοι υπό εσωτερική πίεση. Βρίσκονται σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, διυλιστήρια και λέβητες. Στη υπόκεινται σε αυστηρούς κανονισμούς – , εργασία με χαμηλό υδρογόνο και μεταθέρμανση είναι υποχρεωτικές.
Οι θερμοάντοχοι χάλυβες δουλεύουν εκεί που οι συνηθισμένοι δομικοί χάλυβες έχουν προ πολλού εγκαταλείψει: σε θερμοκρασίες από 400 °C έως πάνω από 600 °C. Ατμολέβητες, υπερθερμαντήρες, στρόβιλοι και σωληνώσεις διυλιστηρίων απαιτούν υλικά που διατηρούν τη τους ακόμη και υπό συνεχή φόρτιση. Τα βασικά κραματικά στοιχεία λέγονται και : το φρενάρει τον ερπυσμό – τη αργή, μόνιμη παραμόρφωση υπό φόρτιση σε υψηλή θερμοκρασία –, το προστατεύει από την οξείδωση και την .
Τα κλασικά: (0,3 % Mo) για μέτριες θερμοκρασίες, για ατμοσωλήνες, και οι σύγχρονοι χάλυβες 9 % / (X10CrMoVNb9-1), που χάρη στο και το νιόβιο είναι ισχυροί ακόμη και στους 600 °C. Δίπλα τους βρίσκονται οι χάλυβες δοχείων πίεσης έως , που πρέπει κυρίως να είναι όλκιμοι και καλά συγκολλήσιμοι, επειδή βρίσκονται υπό εσωτερική πίεση. Κοινό τους χαρακτηριστικό: είναι συνήθως ή κανονικοποιημένοι, ώστε να συνδυάζουν αντοχή και .
Στη κυριαρχεί η προσοχή. Αυτοί οι χάλυβες σχηματίζουν γρήγορα στη σκληρό – ειδικά οι χάλυβες 9 % είναι ανελέητοι. Γι' αυτό ισχύει: αυστηρή (ανάλογα με το κράμα 150–300 °C), ελαχιστοποίηση της πρόσληψης υδρογόνου και ελεγχόμενη ψύξη μετά τη . Ο δεύτερος εχθρός είναι η από : το δεν ανέχεται υγρά ηλεκτρόδια ούτε βρώμικες ενώσεις.
Μετά τη έρχεται η – σε αυτούς τους χάλυβες σχεδόν πάντα υποχρεωτική, για να μειωθούν οι εσωτερικές τάσεις και να αμβλυνθεί η της . Η θερμοκρασία γι' αυτό είναι υψηλή (περίπου 700–760 °C) και πρέπει να τηρείται με ακρίβεια.