Grafiet
Grafiet is zuivere koolstof in een zachte, gelaagde vorm. Bij gietijzer scheidt de overtollige koolstof tijdens het stollen uit als grafiet – de vorm van deze uitscheidingen (lamellen, bolletjes, wormen) bepaalt of het gietstuk bros of taai is.
Wat is grafiet
Grafiet is de zuivere, zachte vorm van koolstof – je kent het van het potlood. Het bestaat uit lagen die gemakkelijk over elkaar glijden, daarom is het zacht en donker.
Grafiet in gietijzer
Bij gietijzer ligt het koolstofgehalte boven 2 %. De overtollige koolstof die niet in het ijzerrooster past, scheidt zich tijdens het stollen af als grafiet. Hoe dit grafiet groeit bepaalt alles: als fijne lamellen (grijs gietijzer GJL), als bolletjes (nodulair gietijzer GJS) of als wormen (compakt grafiet GJV).
Waarom de vorm zo belangrijk is
Lamellen werken als talloze kleine kerven – ze maken het materiaal bros. Bolletjes daarentegen zijn geen kerven, het materiaal wordt taai en vervormbaar. De grafietvorm is dus het echte verschil tussen bros grijs gietijzer en taai nodulair gietijzer.
Bij het lassen
In de lichtboog smelt het grafiet op, en waar de massa daarna snel afkoelt, ontstaat in plaats van grafiet hard ijzercarbide – bros martensiet en ledeburiet in de warmte-beïnvloede zone. Daarom moet gietijzer langzaam afkoelen, zodat zich weer grafiet kan vormen.