Hardeerbaarheid-Jominy-staaf
De Jominy-staaf voor hardbaarheid is een cilindrisch proefstuk voor het bepalen van de afschrikhardheid aan de kop van staal. Het helpt bij het beoordelen van het doorhardingsgedrag en toont de weerstand tegen martensitische omzetting.
Fysisch-chemisch werkingsmechanisme
De Jominy-hardbaarheidsstaaf bestaat uit een cilindrisch proefstuk dat in het midden wordt doorgeboord en vervolgens in een vloeibare smelt wordt gehangen. Na het afkoelen wordt de hardheid langs de staaf gemeten. De kopafkoeling (het buitenste deel) koelt sneller af dan het binnenste, wat leidt tot een gradiënt in hardheid.
Metallurgische relevantie & risico's bij het lassen
De Jominy-hardbaarheidsstaaf wordt gebruikt om de doorhardbaarheid van staalsoorten te analyseren. Een te snelle afkoeling kan leiden tot hoge hardheid en een martensitische structuur, wat scheuren en breuk veroorzaakt. Een te langzame afkoeling vergroot de korrel en verlaagt de hardheid.
Werkplaatspraktijk & instructies
Om de Jominy-hardbaarheidsstaaf correct te gebruiken, wordt de staaf in een vloeibare smelt gehangen en vervolgens afgekoeld. De hardheid wordt langs de staaf gemeten en vergeleken met een Jominy-diagram. Een t8/5-waarde van 10 tot 20 seconden is typisch voor een doorgeharde toestand, terwijl een waarde onder 5 seconden leidt tot veel martensiet en boven 30 seconden tot grote korrelvorming.