Hardheid
Hardheid is de weerstand van een materiaal tegen het indringen van een ander lichaam. Bij staal wordt het meestal gemeten in HRC (Rockwell) of HB (Brinell). Hardheid ontstaat door koolstof plus warmtebehandeling (harden + ontlaten).
Fysisch-chemisch werkingsmechanisme
Hardheid is niets anders dan de weerstand tegen een lichaam dat erin wil drukken. Bij het meten gebeurt precies dat: Rockwell drukt een diamanten kegel erin en levert HRC, Brinell neemt een kogel voor HB, Vickers een diamanten piramide voor HV. In staal komt hardheid doordat bij het de koolstof in het rooster blijft zitten en het spant. Dat is . Daarbij komen de harde , die in het zachtere weefsel zitten als grind in beton. Zonder koolstof wordt niets hard, je kunt afschrikken tot het water kookt.
Metallurgische relevantie & risico's bij het lassen
Hardheid en gaan tegen elkaar in. Wat harder wordt, wordt brosser, altijd. Bij het lassen wil je de hardheid helemaal niet, je krijgt het erbij: als hardheidspiek in de . In de praktijk geldt een waarde rond 350 HV daar als de grens waar het onaangenaam wordt. Omgekeerd is te zacht net zo slecht. Een verweekte zone geeft mee onder last, en bij een gereedschap zakt de snede gewoon in.
Werkplaatspraktijk & handelingsinstructies
Meten, niet schatten. Voor de sneltest volstaat de vijl: grijpt hij, is het staal zacht, glijdt hij weg, dan is het hard. Voor cijfers die je kunt opschrijven, de hardheidsmeter pakken en naast de las meten, niet in het midden. Is het te hard geworden, dan helpt of . En altijd vragen welke schaal bedoeld is. HRC, HB en HV kun je niet uit je hoofd omrekenen, en wie het toch doet, praat over getallen die niet bestaan.