Martensietstartpunt
Het martensietstartpunt is de temperatuur waarbij austeniet in martensiet wordt omgezet, zonder dat diffusie plaatsvindt. Dit leidt tot een sterk, glashard structuur.
Fysisch-chemisch werkingsmechanisme
Bij het afkoelen van staal met een hoog koolstofgehalte (bijv. HSS) vormt zich in het austeniet een vaste oplossing van Fe en C. Als de temperatuur onder het martensietstartpunt zakt, kunnen de koolstofatomen niet meer worden opgenomen in de kristalstructuur van het austeniet. De snelle omzetting zonder diffusie leidt tot een glashard korrelbeeld met hoge spanningsopbouw.
Metallurgische relevantie & risico's bij het lassen
Te snel afkoelen kan ertoe leiden dat het martensietstartpunt wordt bereikt en een sterk, scheurgevoelig korrelbeeld ontstaat. Dit verhoogt de gevoeligheid voor hete scheuren en vermindert de taaiheid van het staal. Te langzaam afkoelen daarentegen kan ertoe leiden dat het austeniet niet volledig wordt omgezet naar martensiet, wat leidt tot een fijn korrelbeeld met verhoogde taaiheid.
Werkplaatspraktijk & handelingsinstructies
Om een homogeen korrelbeeld te verkrijgen en de gevoeligheid voor hete scheuren te minimaliseren, is het belangrijk om een gecontroleerde afkoeling te waarborgen. Dit kan bereikt worden door gebruik te maken van koelwater of speciale koelmedia. De exacte koeltemperatuur en -tijd hangen af van het staaltype en de gewenste eigenschappen, maar het is belangrijk dat de afkoeling niet te snel of te langzaam gebeurt.