Nikkel-titanium vormgeheugeneffect
Reversibel thermisch of mechanisch geïnduceerd fasegedrag tussen austeniet en martensiet, dat een macroscopische terugvorming mogelijk maakt.
Nikkel-titaniumlegeringen hebben die speciale truc dat ze hun oude vorm onthouden als je ze verhit. Dat komt door de transformatie tussen twee kristalroosters: bij afkoelen wordt het materiaal zacht en vervormbaar (martensiet), bij verhitten springt het terug naar de harde, oorspronkelijke structuur (austeniet). Bij het lassen moet je echt voorzichtig zijn. Als je de legering te veel oververhit of de afkoeling te langzaam laat verlopen, kun je de microstructuur zodanig veranderen dat het geheugeneffect verdwenen is. De temperaturen waarbij de transformatie plaatsvindt, hangen sterk af van de exacte samenstelling. In de praktijk betekent dit dat je de warmte-inbreng bij het lassen goed onder controle moet hebben, anders is de vormgeheugenfunctie naar de knoppen. En als je de onderdelen na het lassen weer in vorm wilt brengen, moet je ze op de juiste temperatuur brengen en daar een tijdje houden, zodat het rooster volledig terugvormt.