Verhouding tussen vormfactor en afkoelsnelheid
De verhouding tussen de vormfactor van een las en de afkoelsnelheid beïnvloedt de microstructuur en het risico op scheuren. Een hoge vormfactor (langzame afkoeling) kan leiden tot hard martensiet, terwijl een lage vormfactor (snelle afkoeling) leidt tot zacht austeniet.
Fysisch-chemisch werkingsmechanisme
De vormfactor van een las beschrijft de verhouding tussen de lengte en de diameter van de las. Een hogere vormfactor betekent dat de las langer is dan dik. De koelsnelheid hangt af van deze vorm: een langere las koelt langzamer af dan een korte.
Metallurgische relevantie en risico's bij het lassen
Een hoge vormfactor (langzame koeling) kan leiden tot een microstructuur met veel martensiet, wat de las glashard en scheurgevoelig maakt. Een lage vormfactor (snelle koeling) kan leiden tot meer austeniet, wat de las zachter en minder scheurgevoelig maakt. Er is echter ook risico op hete scheuren bij snelle koeling.
Werkplaatspraktijk en instructies
Om een goede verhouding tussen vormfactor en koelsnelheid te bereiken, let op de lengte van de las in verhouding tot de diameter. Bij meerlaagslassen is het belangrijk dat elke laag gelijkmatig afkoelt. Gebruik voor langzame koeling een laag gasdebiet en voor snelle koeling een hoog gasdebiet. De optimale koeltijd moet tussen 5 en 25 seconden liggen om een uitgebalanceerd weefsel te verkrijgen.