Gloeien & normaliseren — Materiaalkunde

Naast het zijn er de zachte warmtebehandelingen die het staal zachter, fijnkorreliger of spanningsarmer maken. Voor lassers zijn ze vaak belangrijker dan het — want ze komen na de lasnaad aan te pas.

is de verzamelnaam voor verwarmen + langzaam afkoelen. Afhankelijk van temperatuur en doel onderscheid je verschillende soorten:

(650–720 °C) maakt hooggekoolde en gelegeerde staalsoorten goed bewerkbaar. Het klontert samen tot ronde korrels, het korrelbeeld wordt zacht. Dat heb je vooral nodig bij , voordat je het mechanisch bewerkt.

(550–700 °C) maakt koudvervormd metaal weer zacht. Na sterk walsen of buigen is het korrelbeeld gespannen en verstevigd (); het vormt nieuwe, spanningsvrije korrels.

(boven 900 °C, daarna afkoelen aan stilstaande lucht) is het "herstarten" van het korrelbeeld: het staal wordt volledig austenitisch en vormt bij het afkoelen een fijn, gelijkmatig korrel. Het resultaat is een homogene, goed lasbare toestand — daarom worden componenten na het smeden of gieten genormaliseerd.

(550–650 °C) is de belangrijkste nabehandeling na het . Bij het ontstaan : de afkoelende las wil krimpen, maar wordt door het koude vastgehouden. Deze trekspanningen kunnen samen met waterstof tot leiden. Bij het laat je het staal bij hoge temperatuur langzaam "kruipen" — de spanningen bouwen zich af, zonder dat het korrelbeeld veel verandert.

Waarom is dat belangrijk voor jou? Na het van dikke, sterk ingesloten componenten zijn deze spanningen reëel en gevaarlijk. Het verlaagt het scheurrisico, verbetert de maatvastheid en — bij bepaalde staalsoorten — de . Het nadeel: het duurt uren, vereist een oven en is bij grote componenten vaak niet mogelijk. Dan helpen alleen een goede lasvolgorde en tussengloeien.

Een woord over temperatuur: alle gloeibehandelingen liggen onder de omvormtemperatuur (behalve ) — ze veranderen dus niet het korrelbeeld, maar alleen de spannings- en korreltoestand. Precies daarom zijn ze zo goed beheersbaar.