Refractaire & speciale metalen
, , tantaal, niobium en kobalt – materialen voor extreme omstandigheden
AI generated Vuurvaste metalen zoals , , tantaal en niobium smelten pas bij extreem hoge temperaturen. Samen met kobalt vullen ze niches: gloeidraden, hogetemperatuurovens, elektronica en slijtagebescherming. Ze zijn duur, moeilijk lasbaar en vereisen specialistische kennis.
De vuurvaste metalen zijn de extremisten van het periodiek systeem. smelt pas bij 3422 °C – het hoogste smeltpunt van alle metalen –, bij 2623 °C, en tantaal liggen ook ruim boven 2400 °C. Je kent van de gloeidraad van de gloeilamp en van de bij het TIG-, van hogetemperatuurovens, tantaal uit de elektronica (condensatoren), niobium uit supergeleiders en turbines.
hoort niet bij de vuurvaste metalen, maar wel bij de speciale metalen die je in de praktijk tegenkomt: als basis van de stelleerlegeringen dient het voor slijtagebescherming. Stellietopbrengingen beschermen klepzittingen, snijkanten en maalgereedschappen tegen slijtage – opgebracht met oplasslassen of plasmaspuiten.
Waarom zijn deze materialen zo moeilijk te lassen? Drie redenen. Ten eerste de verbrossing: vuurvaste metalen worden bij hoge temperatuur in aanwezigheid van zuurstof en stikstof bros – en vormen brosse oxiden die de korrelgrenzen aantasten. kan daarom alleen onder perfect of in vacuüm. Ten tweede de rekristallisatie: bij het vergroot de korrel in de , en en verliezen daardoor hun – van een taaie draad wordt een glashard, bros onderdeel. Ten derde de prijs: deze metalen zijn duur, fouten zijn duur, en de processen (elektronenstraal, vacuüm) zijn specialistische techniek.
In de praktijk kom je deze materialen bij het meestal alleen indirect tegen – als in je TIG-pistool of als stellietlaag die je repareert. Direct van - of molybdeenonderdelen blijft voorbehouden aan specialisten met elektronenstraal- of vacuümtechniek.