Zink & zinklegeringen
, thermisch verzinken en het zinkkoortsgevaar
AI generated Zink is vooral bekend als corrosiebescherming – als thermisch verzinken op staal. Daarnaast is er zinkdrukgietsel voor beslag en kleine onderdelen. Bij het van verzinkte onderdelen is voorzichtigheid geboden: De verdampende zinkdamp veroorzaakt zinkkoorts en laat porositeit achter.
Zink kom je in de laspraktijk bijna nooit tegen als constructiedeel, maar des te vaker als coating. De beschermt staal tegen roest – zink offert zichzelf daarbij op, het corrodeert in plaats van het staal (kathodische bescherming). Daarnaast is er zinkdrukgietsel (Zamak-legeringen) voor deurbeslag, sierlijsten en kleine gietstukken.
Het eigenlijke onderwerp voor jou is het van verzinkt staal. Het kookpunt van zink ligt op 907 °C – ver onder de lastemperatuur. Raak je met de de zinklaag, dan verdampt het zink plotseling. Dat heeft twee vervelende gevolgen. Ten eerste: De opstijgende zinkdamp trekt gaten in het vloeibare smeltbad en laat en spatten achter. Ten tweede, en veel belangrijker voor je gezondheid: Adem je de witte zinkoxiderook in, dan krijg je het zinkkoorts – griepachtige koude rillingen met koorts, hoesten en misselijkheid, die uren later optreden en een tot twee dagen aanhouden. Het is zelden blijvend gevaarlijk, maar het legt je gegarandeerd plat.
Daarom de gouden regel bij het van verzinkt staal: Verwijder de zinklaag bij de lasnaad vooraf. Afslijpen of afbranden – maar bij afbranden vooral afzuigen, want juist daarbij ontstaat de giftige rook. Als alternatief las je met een rustige boogvoering en krachtige afzuiging direct bij de brander.
Zinkdrukgietsel zelf wordt nauwelijks gelast, maar meestal – het lage smeltpunt van zink (419 °C) maakt solderen de eerste keuze. Ook bij solderen geldt: vloeimiddel en afzuiging, want zinkdamp is overal hetzelfde probleem.
Het moderne alternatief: MIG-solderen
Bij verzinkt carrosserieplaat heeft een elegantere methode zich doorgezet: het MIG-solderen met koper-siliciumdraad (CuSi3). De brandt zo koel dat het zink niet verdampt – de draad smelt, het zink blijft als beschermlaag behouden, en je krijgt een schone, corrosiebeschermde verbinding zonder zinkkoortsrisico. Het nadeel: Dit is een soldeerverbinding, geen lasnaad – ze houdt minder trekkracht dan een echte las. Voor dragende verbindingen blijft dus alleen: zink vooraf verwijderen, afzuigen, lassen, en de naad achteraf weer met zinkspray beschermen.