Gaz inert mbrojtës
Gazi inert mbrojtës si argoni ose heliumi nuk reagon me banjën e shkrirë. Ai largon ajrin nga zona e saldimit dhe parandalon oksidimin, porozitetin dhe thyeshmërinë. Kështu shtresa mbetet metalurgjikisht e pastër dhe e fortë.
Mekanizmi fiziko-kimik i veprimit
Argoni dhe heliumi janë gaze fisnike. Ata nuk hyjnë në lidhje kimike me metalin e lëngshëm. Gjatë saldimit, gazi rrjedh nga hunda dhe formon një kambanë mbrojtëse rreth harkut dhe banjës së shkrirë. Kjo kambanë largon oksigjenin, azotin dhe avullin e ujit nga ajri përreth. Argoni është më i rëndë se ajri dhe qëndron i dendur mbi banjë. Heliumi është më i lehtë dhe ngrihet më shpejt, por jep më shumë nxehtësi në hark. Pa këtë mbrojtje, sipërfaqja e nxehtë e metalit oksidohet menjëherë dhe thith gaze të dëmshme.
Rëndësia metalurgjike & rreziqet gjatë saldimit
Nëse mungon mbrojtja ose sasia e gazit është e gabuar, banja e shkrirë reagon me ajrin. Oksigjeni formon okside dhe skorje, azoti shkakton porozitet dhe thyeshmëri, hidrogjeni çon në çarje të ftohta ose të hidrogjenit. Veçanërisht te çeliqet e aliazhuara lartë, alumini dhe titani, çdo kontakt me ajrin shkakton humbje të menjëhershme të cilësisë. Edhe fluksi i lartë i gazit shkakton turbullira në shtresën mbrojtëse dhe thith ajër. Rezultati janë porozitete, ngjyra të djegies, çarje ose mungesë fortësie.
Praktika në punëtori & udhëzimet e veprimit
Vendos saktësisht fluksin e gazit: gjatë saldimit TIG 8–12 l/min, gjatë saldimit MIG të aluminit 12–18 l/min, në varësi të madhësisë së hundës dhe rrymës së ajrit. Përdor kohën e pararrjedhjes 1–2 sekonda dhe kohën e pasrrjedhjes 5–10 sekonda, që banja të mbetet e mbrojtur deri në ngurtësim. Mbaj djegësin vertikal dhe distancën e hundës konstante (5–10 mm gjatë TIG). Kontrollo zorrët dhe lidhjet për rrjedhje. Kurrë mos puno në erë të fortë pa mbrojtje nga era. Për aluminin dhe titaniumin përdor argon me pastërti të paktën 99,996 %.