Sertlik Testi
Sertlik testi, tanımlı bir kuvvetle bir test ucunu malzeme yüzeyine bastırır. Kalıcı iz boyutundan sertlik değeri elde edilir. Böylece kaynak sırasında ısı tesiri altındaki bölgede gevrek martensite işaret eden tehlikeli sertleşmeler tespit edilir.
Fizikokimyasal Etki Mekanizması
Bir elmas veya sert metal gövde, belirlenen test kuvveti altında yüzeye nüfuz eder. Malzeme, nüfuz etmeye plastik direnç gösterir. Yapı ne kadar sertse, iz o kadar küçük kalır. Kaynakta genellikle Vickers (HV10) yöntemiyle ölçülür. Bu yöntem, bir elmas piramit ve 10 kilopond test kuvveti kullanır. Ölçülebilir sertlik değeri, doğrudan izin köşegen uzunluğundan elde edilir. Vickers'ın yanı sıra Brinell ve Rockwell de yaygındır, ancak kaynak dikişleri için Vickers HV10 en uygunudur çünkü iz küçük kalır ve dar ısı tesiri altındaki bölgeye (ITAB) hedefli olarak yerleştirilebilir.
Metalurjik Önem ve Kaynak Riskleri
Kaynak sonrası dikiş soğur. Çok hızlı soğuma, ITAB'da sert ve çatlamaya eğilimli martenzit oluşturur. Sertlik testi bu bölgeleri ortaya çıkarır. 350 HV10 üzerindeki değerler, alaşımsız ve düşük alaşımlı çeliklerde kritik kabul edilir. Bu durumda hidrojen kaynaklı soğuk çatlaklar tehlikesi vardır. Ayrıca çok yumuşak bir bölge, özellikle su verilmiş ve temperlenmiş çeliklerde, temperleme nedeniyle yumuşamaya işaret edebilir.
Atölye Pratiği ve Uygulama Talimatları
Norma göre kaynak kalifikasyonu için, kaynak metalinde, ITAB'da ve ana metalde en az üçer iz ölçülür. Yüzey düzgün taşlanmış ve tufaldan arındırılmış olmalıdır. Ölçüm noktaları, füzyon hattına 0,5 ila 1 mm mesafede bulunur. Sertlik değeri izin verilen sınırın üzerindeyse, kaynakçı ısı girdisini artırmalı, ön ısıtma sıcaklığını yükseltmeli veya ısıl son işlem uygulamalıdır. Ardından tekrar test edilmelidir.