Faz arayüzü sertleşmesi
Faz arayüzü sertleşmesi, fazlar arasındaki koherent veya yarı koherent sınırların dislokasyon hareketini zorlaştırmasıyla plastik deformasyona karşı direnci artırır. Bu, iki fazlı alaşım sistemlerinde tipiktir.
Fiziko-kimyasal etki mekanizması
Faz sınırı sertleşmesi, bir metalde farklı fazların (ör. kristal yapı veya kimyasal bileşim) birbirine temas etmesiyle oluşur. Bu sınırlar koherent veya yarı-koherent olabilir ve malzeme içindeki dislokasyonların kaymasını engeller. Bu, plastik deformasyona karşı direncin artmasına yol açar.
Metalurjik önemi ve kaynakta riskler
Bu sertleşme, kaynak dikişi oluşumunda artan sertlik ve düşük süneklik yaratabilir, bu da çatlak riskini artırır. Özellikle martenzit veya ferrit-ostenit yapılar gibi iki fazlı alaşım sistemlerinde bu etki çok belirgindir. Çok yüksek sertlik, kaynak dikişini sıcak çatlaklara ve kırılmaya daha yatkın hale getirebilir.
Atölye pratiği ve yapılacaklar
Faz sınırı sertleşmesini en aza indirmek için şu adımlar atılmalıdır:
• Erime süresinin kontrolü: Çok kısa erime süresi, eksik deformasyon ve yüksek sertliğe yol açabilir.
• Soğuma hızının ayarlanması: Hızlı soğuma koherent faz sınırları oluşturabilirken, yavaş soğuma yarı-koherent sınırlar üretir. Optimum soğuma hızı, spesifik metale ve istenilen özelliklere bağlıdır.
• Uygun kaynak yöntemlerinin kullanımı: TIG veya MIG gibi yüksek ısı girdili yöntemlerde, deformasyon ve soğuma, eşit bir sertlik dağılımı sağlamak için dikkatlice kontrol edilmelidir.
• Kaynak sonrası işlem: Normalizasyon veya temperleme-sertleştirme gibi kaynak sonrası işlemler, sertliği düşürüp sünekliği artırarak çatlak oluşumunu önleyebilir.