Μετασχηματιστικές παραμένουσες τάσεις
Οι μετασχηματιστικές παραμένουσες τάσεις δημιουργούνται από χρονικά μετατοπισμένες διαστολές όγκου κατά τους μετασχηματισμούς του πλέγματος κατά την ψύξη. Είναι ιδιαίτερα έντονες στον σχηματισμό μαρτενσίτη και οδηγούν σε σκληρότητα και σχηματισμό ρωγμών.
Φυσικοχημικός μηχανισμός δράσης
Οι μετασχηματιστικές παραμένουσες τάσεις δημιουργούνται όταν το μέταλλο κατά την ψύξη μετασχηματίζεται σε διάφορες δομές πλέγματος. Αυτές οι διεργασίες δεν είναι ταυτόχρονες και οδηγούν σε χρονικά μετατοπισμένες διαστολές όγκου. Για παράδειγμα, στον σχηματισμό μαρτενσίτη το μέταλλο γίνεται ξαφνικά σκληρό και μειώνεται ο όγκος του, γεγονός που προκαλεί τάσεις στο υλικό.
Μεταλλουργική σημασία & κίνδυνοι στη συγκόλληση
Αυτές οι τάσεις μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα σκληρότητας και ρωγμές, ειδικά όταν το μέταλλο δεν ψύχεται ομοιόμορφα. Στον σχηματισμό μαρτενσίτη η ραφή μπορεί να γίνει πολύ σκληρή και ευάλωτη σε μηχανικές καταπονήσεις. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο θερμών ρωγμών και θραύσης.
Πρακτική στο συνεργείο & οδηγίες δράσης
Για να ελαχιστοποιηθούν οι μετασχηματιστικές παραμένουσες τάσεις, είναι σημαντικό το μέταλλο να ψύχεται ομοιόμορφα. Χρησιμοποίησε κατάλληλα ψυκτικά μέσα όπως υδρόλουτρο ή ρεύμα αέρα. Σε χάλυβες επιρρεπείς σε μαρτενσίτη (π.χ. HSS) πρέπει να ελέγχεται η ταχύτητα ψύξης, ώστε να επιτευχθεί αρκετά αιχμηρή ραφή χωρίς να γίνει πολύ σκληρή. Συνιστώμενοι χρόνοι ψύξης είναι μεταξύ 10 και 30 δευτερολέπτων ανάλογα με τον τύπο χάλυβα.