Twardość
Twardość to opór materiału przeciw wnikaniu innego ciała. W przypadku stali mierzy się ją zwykle w HRC (Rockwella) lub HB (Brinella). Twardość uzyskuje się dzięki węglowi plus obróbce cieplnej (hartowanie + odpuszczanie).
Fizykochemiczny mechanizm działania
Twardość to nic innego jak opór przeciwko ciału, które chce się wcisnąć. Przy pomiarze robi się dokładnie to: Rockwell wciska stożek diamentowy i podaje HRC, Brinell bierze kulkę dla HB, Vickers piramidę diamentową dla HV. W stali twardość bierze się stąd, że przy węgiel siedzi uwięziony w sieci i ją napręża. To jest . Do tego dochodzą twarde , które siedzą w miększej strukturze jak żwir w betonie. Bez węgla nic nie stwardnieje, można hartować, aż woda zacznie wrzeć.
Znaczenie metalurgiczne i ryzyka przy spawaniu
Twardość i idą przeciwko sobie. Co staje się twardsze, staje się bardziej kruche, zawsze. Przy spawaniu wcale nie chce się twardości, ona przychodzi sama: jako szczyt twardości w . W praktyce wartość około 350 HV uważa się tam za granicę, od której robi się nieprzyjemnie. Odwrotnie – zbyt miękko jest równie złe. Strefa zmiękczona poddaje się pod obciążeniem, a w narzędziu krawędź po prostu się wgniata.
Praktyka warsztatowa i zalecenia
Mierzyć, nie szacować. Do szybkiego testu wystarczy pilnik: jak chwyta, stal jest miękka, jak się ślizga, jest twarda. Do liczb, które można zapisać, wziąć twardościomierz i mierzyć obok spoiny, nie w środku. Jak zrobiło się za twardo, pomaga albo . I zawsze dopytaj, o jaką skalę chodzi. HRC, HB i HV nie przelicza się w głowie, a kto to jednak robi, mówi o liczbach, których nie ma.