Odporność na pękanie
Mierzy odporność materiału na gwałtowny lub stały wzrost pęknięcia. Określa, ile energii może pochłonąć materiał z pęknięciem, zanim ulegnie zniszczeniu.
Fizykochemiczny mechanizm działania
Pęknięcie działa jak ostre nacięcie. Na wierzchołku pęknięcia koncentruje się naprężenie. W materiałach ciągliwych materiał płynie plastycznie na wierzchołku pęknięcia. Ta strefa plastyczna pochłania energię. Pęknięcie rośnie dopiero, gdy naprężenie na wierzchołku przekroczy wartość krytyczną. W materiałach kruchych brakuje tej strefy plastycznej. Pęknięcie rozprzestrzenia się bez ostrzeżenia.
Znaczenie metalurgiczne i ryzyko podczas spawania
Spoiny często zawierają naprężenia własne, karb i strefy utwardzone. Te czynniki obniżają odporność na pękanie. Szczególnie w strefie wpływu ciepła (SWC) często powstaje gruboziarnista struktura o niskiej ciągliwości. Wodór z wilgotnej elektrody lub tłuszczu na blasze dodatkowo powoduje kruchość struktury. W niskich temperaturach odporność na pękanie znacznie spada. Konsekwencja: kruche pęknięcie bez odkształcenia plastycznego.
Praktyka warsztatowa i wskazówki
Wybieraj materiały rodzime i dodatkowe o wystarczającej odporności na pękanie dla temperatury pracy. Zwróć uwagę na pracę łamania: dla stali konstrukcyjnych norma wymaga przy -20 °C co najmniej 27 J (próbka Charpy'ego V). Unikaj karbów: szlifuj zapłony, przesunięcia krawędzi i przejścia spoin. Kontroluj ilość wprowadzonego ciepła: zbyt duże prowadzi do gruboziarnistości, zbyt małe do martenzytu. Susz elektrody i materiał rodzimy, aby uniknąć wodoru. W przypadku krytycznych elementów przeprowadź obróbkę cieplną po spawaniu w celu redukcji naprężeń własnych.