Stempel spawacza
Stempel spawacza to hartowane narzędzie udarowe z osobistym numerem. Spawacz wybija ten numer trwale obok spoiny w elemencie. Dzięki temu każda spoina jest jednoznacznie przypisana do spawacza i jego kwalifikacji.
Fizykochemiczny mechanizm działania
Utwardzony stempel stalowy ma wypukłe oznaczenie z cyfr lub liter. Spawacz przykłada stempel do powierzchni elementu i uderza weń młotkiem. Uderzenie odkształca metal plastycznie. Wypukłe oznaczenie wciska się w materiał jako trwałe wgłębienie. Znak pozostaje czytelny również po spawaniu i przy normalnym obciążeniu. Stempel działa czysto mechanicznie – nie zachodzą żadne reakcje chemiczne.
Znaczenie metalurgiczne i ryzyka podczas spawania
Każde oznaczenie stemplem tworzy ostrą krawędź. Ta krawędź działa jak karb. Pod obciążeniem rozciągającym lub zmęczeniowym w tym karbie może powstać pęknięcie. Jest to szczególnie krytyczne w przypadku stali wysokowytrzymałych, przy odkształceniu na zimno lub w elementach o obciążeniu dynamicznym. Również bezpośrednio w spoinie stempel jest zabroniony. Spoina ma już grubą strukturę odlewniczą i jest wrażliwa na dodatkowe karby. W stalach nierdzewnych uderzenie niszczy ochronną warstwę tlenków chromu. Zwiększa to podatność na korozję w miejscu ostemplowania.
Praktyka warsztatowa i instrukcje postępowania
Przykładaj stempel tylko na materiale rodzimym. Zachowaj co najmniej 10 mm odstępu od krawędzi spoiny. Użyj stabilnego podłoża lub podkładki, aby uderzenie było czyste i pojedyncze. Używaj tylko w pełni czytelnych i sprawdzonych stempli spawacza. Nie uderzaj w mocno zakrzywione powierzchnie ani w obszary o już wysokim naprężeniu. Po ostemplowaniu sprawdź czytelność oznaczenia. W przypadku stali wysokowytrzymałych lub elementów o obciążeniu dynamicznym sprawdź, czy oznaczenie stemplem jest dopuszczalne. Jeśli nie, użyj alternatywnych oznaczeń, takich jak pisak, naklejka lub numer uderzeniowy tylko w miejscu niekrytycznym.