Próba zginania bocznego
Próba zginania bocznego to niszcząca próbka z połączenia spawanego. Jest wycinana poprzecznie do spoiny i zginana o 180° z przeciętym przekrojem na zewnątrz. Wewnętrzne błędy wtopienia, pory lub pęknięcia na krawędzi zgięcia stają się natychmiast widoczne.
Fizykochemiczny mechanizm działania
Podczas zginania zewnętrzna strona próbki jest silnie rozciągana. Przekrój spoiny ujawnia wszystkie wewnętrzne nieprawidłowości, takie jak przyklejenia, pory i smugi żużla. Te miejsca działają jak karb i koncentrują naprężenie zginające. Gdy miejscowe odkształcenie przekroczy wydłużenie przy zerwaniu materiału, próbka pęka w najsłabszym miejscu. W ten sposób sprawdza się odkształcalność całego przekroju spoiny.
Znaczenie metalurgiczne i ryzyka przy spawaniu
Próba zginania bocznego wykrywa brak przetopu, przyklejenia na ściankach, pory i wtrącenia żużla. Również kruche struktury, takie jak martenzyt lub grube ziarno, pękają przy zginaniu przed osiągnięciem wymaganego kąta zgięcia. To wskazuje na zbyt szybkie chłodzenie spoiny (t8/5 poniżej 5 sekund w stalach hartujących się) lub niewłaściwe prowadzenie ciepła. Próbka pęka wtedy nie tylko w miejscu wady, ale w całym kruchym materiale.
Praktyka warsztatowa i instrukcje postępowania
Pobierz próbkę poprzecznie do spoiny, spoina leży pośrodku. Grubość próbki 10 mm, szerokość równa pełnej grubości spoiny (maksymalnie 40 mm), długość co najmniej 150 mm. Kąt zgięcia 180°. Średnica trzpienia do zginania 4 × grubość próbki dla stali o wydłużeniu przy zerwaniu powyżej 20 %, w przeciwnym razie 6 × grubość próbki. Przy mocowaniu przekrój nacięty skieruj na zewnątrz, na stronę rozciąganą. Po zginaniu sprawdź obie krawędzie zgięcia: każda długość pęknięcia powyżej 3 mm oznacza wadę.